De Fluister Review

Het einde van Erna Ankersmit van Anna Enquist is geen boek dat je meesleept met grote gebeurtenissen — het is er eentje dat zich langzaam onder je huid nestelt. Wat mij vooral raakte, is hoe genadeloos eerlijk dit verhaal is. Erna is geen “sympathiek” personage in de klassieke zin. Ze is trots, koppig, soms zelfs hard. Maar net daardoor voelt ze echt. Je kijkt niet naar haar vanop afstand, je zit in haar hoofd, in haar weerstand, in haar drang om grip te houden op een leven dat stilaan uit haar handen glipt. De wandeltocht door Engeland voelt bijna symbolisch — elke stap die ze zet, wordt zwaarder, trager, confronterender. Haar lichaam begint te spreken op een manier die ze niet langer kan negeren. En tegelijk brokkelt haar verleden af, stukje bij beetje. Dat vond ik misschien nog het sterkst: hoe één onthulling alles wat zeker leek, ineens wankel maakt. Soms gaat het verhaal traag, dat ga ik niet mooier maken dan het is. Maar achteraf besef je dat die traagheid nodig is. Dit is geen boek dat je snel “uitleest”. Het is een boek dat je moet ondergaan. Wat blijft hangen, is geen plot, maar een gevoel: dat niemand ontsnapt aan de tijd. Dat controle een illusie is. En dat je zelfs op het einde van je leven nog gedwongen kan worden om jezelf opnieuw te bekijken. Geen makkelijk boek. Maar wel een dat stil blijft nazinderen, lang nadat je het hebt dichtgeslagen.