Monitor KVB Boekwerk: 86% van de vertalers verdient minder dan het minimumloon aan vertaalwerk

KVB Boekwerk heeft de Monitor Inkomsten Vertalers gepubliceerd, met inkomensgegevens over 2023. Volgens KVB verdiende 86% van alle vertalers minder dan het bruto minimumloon aan vertaalwerk. In de Nederlandstalige algemene boekenmarkt gaat het om 2.036 vertalers, van wie 1.388 in het literair-culturele segment. Samen ontvingen zij € 16,3 miljoen aan honoraria, royalty’s en subsidies voor boekvertalingen.

De monitor vergelijkt dat jaar met het gemiddelde over 2017 tot en met 2023. De gezamenlijke inkomsten lagen nominaal 5% hoger, maar na correctie voor inflatie 9% lager. Per vertaler was het gemiddelde inkomen reëel 8% lager. In het literair-culturele segment bedroeg het reële verschil bij de totale inkomsten 7% naar beneden. Het aantal beroepsvertalers lag in 2023 11% onder het gemiddelde van de voorbije zeven jaar. Tegelijk steeg het gemiddelde inkomen per vertaler, gecorrigeerd voor inflatie, met 7% ten opzichte van 2022. De cijfers wijzen dus op een langere neergang en op een herstel in het laatste jaar, twee bewegingen die elkaar niet uitsluiten maar wel een verschillende lezing vragen.

Een tweede onderscheid betreft de groep waarover het gaat. KVB rekent tot de beroepsvertalers de drie hoogste inkomensgroepen. De 86% heeft betrekking op alle vertalers, dus ook op wie vertalen als bijzaak doet. Volgens de vorige monitor behoorde een deel van de laagste inkomensgroep tot die categorie, zodat een laag inkomen uit vertaalwerk niet altijd een teken van een beroep in nood is. Het percentage zegt iets over de inkomsten uit vertaalwerk, niet over het volledige persoonlijke inkomen van de betrokkenen. Wie het getal leest als een maat voor de armoede van het beroep, leest meer in de cijfers dan ze zeggen. Wie het leest als een maat voor wat vertaalwerk als bron van inkomen oplevert, volgt de bedoeling van de monitor.

Ter vergelijking: de vorige monitor, gepubliceerd op 25/09/2025 en gebaseerd op inkomsten uit 2022, rapporteerde dat 80% van de beroepsvertalers hooguit het bruto minimumloon van € 15.932 verdiende. Toen ging het om 1.351 vertalers en om € 10,6 miljoen. Die cijfers zijn niet rechtstreeks naast de nieuwe te leggen, want de onderzochte groep en het jaar verschillen, en de opzet van het onderzoek was aangescherpt. Het minimumtarief bedroeg in 2022 volgens die monitor 7,0 eurocent per woord met een modelcontract en 3,5 eurocent zonder. Verder wees KVB er toen op dat inkomsten uit andere bronnen op een schatting uit 2016 berusten en dat vergoedingen zoals leenrecht buiten het onderzoek vielen. Of dezelfde afbakening in de nieuwe monitor geldt, kon niet worden vastgesteld.

Er is ook een onzekerheid over de datum. De pagina met het artikel over de 86% draagt de datum 15/10/2026 en is een dag later bijgewerkt. Een andere pagina van KVB, Inkomsten Vertalers 2023, bevat dezelfde inkomensgegevens over 2023 en is gedateerd op 15/10/2025. Welke van beide de oorspronkelijke publicatie is, of dat het materiaal opnieuw is gepresenteerd, kon uit de geraadpleegde pagina’s niet worden opgemaakt. Het volledige onderzoeksverslag is niet afzonderlijk geraadpleegd. De cijfers in dit bericht zijn daarom toegeschreven aan KVB Boekwerk en niet onafhankelijk getoetst.

Voor de literaire sector is de vraag achter de cijfers belangrijker dan het cijfer zelf. Vertalers bepalen in belangrijke mate welke buitenlandse literatuur een Nederlandstalige lezer bereikt en in welke gedaante. Een beroepsgroep waarvan een kleiner deel van het werk kan leven, is kwetsbaar op een manier die zich pas later aan de lezer toont, bijvoorbeeld in een kleiner aanbod van vertaald werk of in een hogere doorstroom naar ander werk. Dat is een redenering over mogelijke gevolgen, geen vaststelling: de monitor meet inkomsten en geeft geen oorzaken of gevolgen aan.

Wat openblijft, is veel. De bronnen geven geen verdeling naar taal of genre, geen verklaring voor de daling van het aantal beroepsvertalers en geen zicht op het deel van de vertalers dat Vlaams is. Ook is niet duidelijk of de recente reële stijging van 7% een omslag aankondigt of een schommeling is binnen een dalende reeks. De komende edities van de monitor zullen daarover meer zeggen, en pas dan wordt zichtbaar of de cijfers van 2023 een uitschieter waren of het begin van een andere ontwikkeling.

Bronnen: KVB Boekwerk, Minder vertalers kunnen leven van vertaalwerk, 15 oktober 2026; KVB Boekwerk, Inkomsten Vertalers 2023; KVB Boekwerk, Minimumloon aan royalty’s realiteit voor meeste vertalers, 25 september 2025.