Lex Paleaux

1977 ( Friesland, Nederland )

Lex Paleaux debuteerde op zijn tweeënveertigste en bouwde in enkele jaren een oeuvre op dat zich moeilijk laat wegzetten als late roeping. Zijn romans putten uit een beschadigde jeugd, maar weigeren de toon van het slachtofferschap: de humor ligt er steeds vlak naast de wond. Sinds hij in 2025 De Nederlandse Boekhandelsprijs won voor Liften naar de hemel, geldt hij als een van de opvallendste stemmen in de hedendaagse Nederlandse literatuur. Zijn werk toont dat toegankelijkheid en literaire ernst elkaar niet hoeven uit te sluiten.

Biografie

Lex Paleaux werd in 1977 geboren in Friesland, als zoon van een Franse vader en een Friese moeder, en groeide Friestalig op in een christelijk gezin (de exacte geboortedag en -maand zijn in openbare bronnen niet vastgelegd). Zijn jeugd verliep moeizaam. De bibliotheek werd in die jaren een toevluchtsoord, waar hij zich vastlas in strips en kinderboeken, onder meer van Thea Beckman. Wat hij daar aan verbeelding opdeed, zou later het materiaal worden waarmee hij zijn eigen verleden te lijf ging.

Op drieëntwintigjarige leeftijd raakte Paleaux dakloos in Amersfoort. Hij ontving in die periode een boekenbon en kocht daarmee Ik omhels je met duizend armen van Ronald Giphart, een boek dat hem het vertrouwen gaf dat een leven ook in taal te vatten valt. Het bleek een keerpunt. Paleaux volgde een schrijfopleiding en werkte zich in de jaren die volgden op naar het schrijversvak.

Sinds 2011 woont hij in Haarlem. Daar begon hij columns te schrijven, eerst voor een lokaal internetpubliek, later voor Mezza, de bijlage bij verschillende landelijke dagbladen, en met de maandelijkse radiocolumn Lex laat het los bij omroep Haarlem105. Daarnaast werkte hij als scenarioschrijver voor televisieseries, korte films, videoclips en theater. Dat werk bracht hem onder de aandacht van uitgevers, en in februari 2020 verscheen bij Uitgeverij In de Knipscheer zijn debuutroman Winterwater, waarin hij zijn eigen ervaringen met seksueel misbruik in de jeugd tot fictie verwerkte. Hij was toen tweeënveertig. Het boek kreeg een tweede leven op het toneel: in 2024 bewerkten Feikes Huis, Studio Figur en Rieks Swarte het samen met De Toneelmakerij tot een figurentheatervoorstelling, en in datzelfde jaar verscheen bij Bornmeer de Friese vertaling Winterwetter van de hand van Steven Sterk.

Winterwater vormt met Het leven is een circus en Vlo een drieluik dat bij dezelfde uitgeverij verscheen. Vlo werd ingeleid door Ronald Giphart, wat de cirkel sloot met het boek dat Paleaux ooit uit een dal had getild. Na Als de dood zucht, houd ik mijn adem in, een roman over de jeugdpsychiatrie, stapte hij over naar Ambo|Anthos, waar in september 2024 Liften naar de hemel verscheen. Die roman over de zestienjarige Quintin, die na een verblijf in een jeugdinrichting bij een streng religieus gastgezin in Canada terechtkomt, werd in februari 2025 bekroond met De Nederlandse Boekhandelsprijs en bereikte binnen een jaar zo’n vijfenvijftigduizend lezers. De vertaalrechten voor het Engelse taalgebied werden verkocht.

In het najaar van 2026 verschijnt In het licht van de leugen, waarin Quintin opnieuw de hoofdrol vervult, nu als volwassene die terugkeert naar zijn geboortestreek. Paleaux geldt inmiddels als een auteur die de afstand tussen literaire roman en breed lezerspubliek overbrugt. Hij treedt geregeld op in bibliotheken en op scholen, waar hij spreekt over veerkracht en over de vraag wat literatuur vermag voor wie zich niet gehoord weet.

De Nederlandse Boekhandelsprijs (2025), voor Liften naar de hemel.

Nominatie NS Publieksprijs (2025), voor Liften naar de hemel.

Nominatie Beste Boek voor Jongeren, CPNB (2025), voor Liften naar de hemel.

Paleaux schrijft hedendaagse literaire fictie met een uitgesproken autobiografische inslag, waarin jeugdtrauma, eenzaamheid, geloof en de macht van instituties telkens terugkeren. Zijn stijl is beeldend en vaart houdend, met een voorkeur voor het perspectief van jonge vertellers die hun ervaringen nog niet in taal hebben ondergebracht. Kenmerkend is de verhouding tussen mededogen en humor: hij houdt genoeg afstand om de lezer niet tot toeschouwer van andermans leed te maken.